به‌خێربێن بۆماڵه‌خنجیلانه‌که‌ی هه‌ڵه‌بجه‌       مشتێک له‌خه‌رمانی سه‌رگوزه‌شته‌کانی شار

 

یاده‌وه‌ریه‌كانی هه‌ڵه‌بجه‌ .. زنجیره‌ى /11
دایكى هه‌ڵه‌بجه‌ییه‌كان باجی خورشه‌

ئازاد حه‌مدى

 


له‌به‌سه‌ركردنه‌وه‌یه‌یه‌كى قسه‌ نه‌سته‌قه‌كانى شاعیر پیره‌مێردى نه‌مردا ..چاووم كه‌وت به‌و چه‌ند دێره‌ شیعره‌ ئامۆژگاریه‌ى به‌رِێز باجى خورشه‌ى مامانى ناسراوى هه‌ڵه‌بجه‌ له‌ بۆنه‌ى له‌دایكبوونى [سه‌رۆك كاكه‌ عه‌لى حاجی فه‌ره‌ج ] دا .. وه‌كو ئامۆژگارى بۆی ووتین،كه‌ بۆ شه‌و نخوونى له‌ده‌ورى قسه‌ خۆشه‌كانى كۆبووبووینه‌وه‌ ..


ته‌ربیه‌ له‌سه‌ر دایك وباووك فه‌رزه‌
كه‌ ته‌ربیه‌ى بوو ، كرده‌وه‌ى به‌رزه‌
ئه‌وه‌ش باوكى ، چاك ته‌ربیه‌ى دابێ
هیچ باوه‌رِ مه‌كه‌ ، سه‌رده‌ر هه‌وا بێ
نازى رِۆءلڵه‌ى چاك ، له‌سه‌ر باووكه‌
تیشكى ته‌ربیه‌ ، وه‌ك چراووگه‌ .


ئه‌وه‌ى ئێستا بیرى لێده‌كه‌مه‌وه‌ ،، ژنێكى ئاوای ئه‌و كاتانه‌ .. نه‌خوێنده‌وار.. چۆن تووانیویه‌تى ئه‌و هه‌موو شیعرو په‌ند و ئامۆءژگاری و چیرۆءكانه‌ له‌به‌ربێت وله‌ بۆنه‌ كاندا بیدا ته‌ به‌رگۆێی ئامادابوواندا . له‌و كاتانه‌دا كه‌ رِادیۆ و ته‌له‌فزیۆن و ئامیرى تۆماركردن نه‌بوون . شه‌وانه‌ به‌مه‌مه‌به‌ستى شه‌و نخوونى و ئێشك گرتنه‌وه‌ ، كه‌س و كارى ئه‌ومنداڵه‌و كه‌سه‌ نزیك و دراوسێه‌كانیانه‌وه‌ له‌گوىَ ئاگردان وبه‌دیار چراوه‌ له‌ده‌ورى كۆءده‌بوونه‌وه‌ . سه‌ره‌ رِاى شیعره‌كانى پیره‌مێردو قانع وشیرین و فه‌رهاد و به‌ ده‌یان چیرۆكى ده‌زانى له‌چه‌شنى :- كه‌مانچه‌ ژه‌ن ، حه‌وت كوورته‌ باڵا ، سه‌یف ولملوك و..÷
هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م كه‌ڵه‌ خانمه‌ و قسه‌ خۆش و جوان پۆشه‌ ، هه‌ڵه‌بجه‌ییه‌كان چاوه‌رِێی ئه‌و ژنه‌ دوو گیانانه‌ بوون ، كه‌به‌هۆیه‌وه‌ باجی خوورشه‌و مامانه‌كان بۆچه‌ند رِۆژێك ده‌بوونه‌ میوان و شه‌وانه‌ به‌ شه‌و چه‌ره‌و و قسه‌ و چیرۆك وپه‌ندى به‌سوود یان ئه‌دا به‌ گۆێی ئاماده‌بووانیان دا .
ئه‌م خاتوونه‌ وای لێهاتبوو لای هه‌مووان ناسراو و خۆشه‌ویست بوو ، سه‌ره‌رِاى ئه‌مه‌ش شاره‌زاییه‌كى زۆرى هى بوو له‌ چاره‌ سه‌رى نه‌خۆشیه‌كانی ژنان و منداڵاندا .
زۆر جار له‌ده‌مى خۆیه‌وه‌ لێمان ده‌بیست كه‌ دایكى هه‌مو هه‌ڵه‌بجه‌ییه‌كانه‌ و شانازى ده‌كرد به‌وانه‌ى گه‌وره‌ ده‌بوون وخزمه‌تى شاره‌كه‌یان ده‌كرد، ده‌ی ووت كوورِى خۆمن ..
ئه‌م به‌رِێزه‌ : ناوى [ خورشیده‌ شێخ ئه‌مین شێخ حه‌سه‌ن] بوو ، ساڵى 1889 له‌دایك بووه‌ و له‌ كیمیا بارانه‌كه‌ى 1988 دا له‌گه‌ڵ هه‌ڵه‌بجه‌ییه‌كان شه‌هید بووه‌ . ئه‌م به‌رِێزه‌ هاوسه‌رى پیاوى ناودارى هه‌ڵه‌بجه‌ ( ئیسماعیل ئه‌فه‌ندى ئه‌مین ) بووه‌ ، كه‌ شاره‌زایی له‌زمانى فارسی و عه‌ره‌بیدا هه‌بووه‌ به‌ هۆیه‌وه‌ ئینگلیزه‌ كان داوایان لێكردووه‌ ببێته‌ فه‌رمانبه‌ریان ، نه‌ی كردووه‌و چۆته‌ بیاره‌ لای شێخانى نه‌قشبه‌ندى تا ماوه‌یه‌ك له‌وىَ ماوه‌ته‌وه‌ و له‌ پاشدا گه‌رِاوه‌ته‌وه‌ هه‌ڵه‌بجه‌ .
منداڵه‌كانى ئه‌م به‌رێزانه‌ بوون :-
*- خاتو به‌هیه‌ كه‌ خێزانى به‌رِێز شێخ ره‌شید عه‌بدول قادر حه‌سه‌ن ،دایكى به‌رِێزان حاكم ره‌ئوف و نه‌وره‌س و موعته‌سه‌م بووه‌ .
*- به‌رِێز عه‌بدولاَ ئسماعیل ئه‌فه‌ندى كه‌ له‌دایك بووه‌ ساڵی 1924 له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ بووه‌ ، كه‌سایه‌تیه‌كى دڵسۆزو خۆشه‌ویستى هه‌ڵه‌بجه‌ییه‌كان بووه‌و له‌تێكۆشه‌ره‌ سه‌ره‌تلداییه‌كانى شارى هه‌ڵه‌بجه‌ بووه‌و ، زۆر دۆست و هاوه‌ڵی به‌رِێزان : كاكمه‌حمود كاره‌با ، وه‌ستا فازیل خه‌یات ، كاك عارف چایچى ، مه‌جیلان ، وه‌ستا ئه‌مین عه‌ده‌ ، محه‌مه‌دى مه‌لا كه‌ریم ته‌وقه‌ ، كاك ئه‌حمه‌دو حه‌مه‌بۆر باوه‌كۆچه‌كى و مه‌لا محه‌مه‌د سۆءڵه‌ و زۆربه‌رِێزى تر ....

                                                 
كاك عه‌بدوڵا له‌ سه‌ره‌تادا پیشه‌ى ده‌لاكى بووه‌ دوكانه‌كه‌ له‌ سه‌ر شه‌قامه‌ سه‌ره‌كیه‌كه‌بووه‌ ، كه‌ زۆر رِۆشنبیران و فه‌رمانبه‌ره‌كان ئامه‌شۆیان ده‌كرد و له‌ پاشدا دووكانه‌كه‌ى گۆرِی به‌ (كه‌مالیات )ى سه‌رده‌میانه‌ى رِازاوه‌ ..له‌ژیاندا ماوه‌و خاوه‌ن بیرو هۆشێكى به‌تووانایه‌ ، من بۆ ئه‌لبومه‌كه‌ى هه‌ڵه‌بجه‌و كه‌سایه‌تیه‌كانى ، زۆر سوودم لێوه‌رگرت كه‌ماڵكه‌ى هه‌میشه‌ له‌ سه‌رپشست بووه‌ بۆمان و ناسینه‌وه‌ى كه‌سه‌كان و ماڵه‌ جووله‌كه‌كان و پیشه‌وه‌ره‌ كۆنه‌ كانى هه‌ڵه‌بجه‌ى بۆمان ناو زه‌ند كرد . له‌نه‌وه‌كانى ئه‌م به‌رِێزه‌ :
( نه‌وزاد ، حه‌میده‌ ، له‌یلا ، نه‌وشیروان ، جوان ، روناك ، رۆژه‌ ، نه‌هرۆ ) ن .

                                             
                                                     
*- به‌رِێز ئیبراهیم ئیسماعیل ئه‌فه‌ندى :-1922له‌
هه‌ڵه‌بجه‌ له‌ دایك بووه‌ و 1957 ژیانى هاوسه‌رى پێكهێناوه‌ ، خاوه‌نى شه‌ش كوورِو دوو كچه‌ ، دوكانه‌كه‌ى له‌ ناوه‌رِاستى بازارِ و هه‌موو جۆره‌ سه‌وزه‌یه‌كى هه‌بوو .. كه‌سایه‌تیه‌كى ناسراو وره‌ووشت به‌رز بووه‌ و ئێستا له‌ سله‌یمانى نیشته‌ جێیه‌ .

                                                

*- به‌رِێز عه‌لی ئیسماعیل ئه‌فه‌ندى :
1933 له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ له‌ دایك بووه‌و دووكانى ده‌لاكى هه‌بووه‌ ، له‌ خوار چایخانه‌كه‌ى حه‌مه‌ كه‌ریم چایچى به‌رامبه‌ر دوكانه‌كه‌ى كاك عه‌بدووڵای برا ى ، هه‌میشه‌ دووكانه‌كه‌ى جێگه‌ى دانیشتنى نیشتمان په‌روه‌ران بووه‌ به‌تایبه‌تى هه‌وادارانى پارتى ، به‌هۆیه‌وه‌ تووشى رِاوه‌ دوونانه‌ ئه‌من بۆته‌وه‌و چۆته‌ رِیزى پێشمه‌رگه‌ى كوردستان.. ئێستاكه‌ له‌سله‌یمانى نیشته‌ جێیه‌ .
یادو سه‌روه‌ریه‌كانى ئه‌م به‌رِێزانه‌ هه‌ر شكۆ دار و نه‌مر بن .
 

 

له‌زنجیره ی ‌1 یاده‌وه‌رییه‌ كانم له‌ هه‌ڵه‌بجه

  زنجیره ی ‌  2یاده‌وریه‌كانم له‌هه‌ڵه‌بجه

زنجیره‌ى 3 یاده‌وه‌ریه‌كانم له‌ هه‌ڵه‌بجه‌

  زنجیره‌ى 4 یاده‌وه‌ریه‌كانم له‌ هه‌ڵه‌بجه‌

زنجیره‌ى 5 یاده‌وه‌ریه‌كانم له‌ هه‌ڵه‌بجه‌

زنجیره‌ى 6 یاده‌وه‌ریه‌كانم له‌ هه‌ڵه‌بجه

زنجیره‌ى 7 یاده‌وه‌ریه‌كانم له‌هه‌ڵه‌بجه‌

 زنجیره‌ى 8 له‌ یاده‌وه‌ریه‌كانى هه‌ڵه‌بجه‌

زنجیره‌ى نۆهه‌م له‌یاده‌وه‌ریه‌ كانى هه‌ڵه‌بجه

 زنجیره‌ی ده‌ له‌ بیره‌وه‌ریه‌كانم له‌هه‌ڵه‌بجه‌ ...

گه‌رانه‌وه‌ بۆ سه‌ره‌تا
 

به‌خێربێن بۆماڵه‌خنجیلانه‌که‌ی هه‌ڵه‌بجه‌       مشتێک له‌خه‌رمانی سه‌رگوزه‌شته‌کانی شار