مرۆڤ چه‌ك به‌كار نه‌هێنێت ,چه‌ك به‌ ته‌نیا هیچی پێ ناكرێت

تایبه‌ت -چاكنیوز

ئه‌مرِۆ كاتژمێر 12 ی پاشنیوه‌رِۆ له‌ شاری لاهای هۆڵه‌ندا, به‌ ئاماده‌ بوونی هه‌ر 3 قوربانی سكاڵاكه‌ر " عه‌لی رِه‌حیمی,دانیا عه‌لی,رِێباز قادر" و خاتوو زێخفێڵفد پارێزه‌ری قوربانیان و ته‌واوی هه‌ڵسورِاوانی دۆسیه‌ی ئانرات له‌ كورد و هۆڵه‌ندی ,ئه‌وانه‌ی ماوه‌ی زیاتر له‌ 5 ساڵه‌ كارێكی زۆریان بۆ سه‌رخستنی ئه‌م دۆسیه‌یه‌ ئه‌نجامدا,دادگای ئانرات به‌رِێوه‌چوو و دوا برِیار له‌سه‌ر سزای سه‌ر ئانرات درا .ناوبراو تاوانبار كراوه‌ به‌ هاوبه‌شیكردن له‌ ئه‌نجامدانی تاوانی جه‌نگ.

سزای سه‌ر ئانرات له‌ 17 ساڵه‌وه‌ كه‌مكرایه‌وه‌ بۆ 16,5 ساڵ و قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ش له‌ دادگای سڤیل به‌رِێوه‌ ده‌چێت,ئه‌م برِیاره‌ش له‌م به‌رواره‌وه‌ ده‌چێته‌ بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌,بۆ قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ش پارێزه‌ری قوربانیان له‌ دادگای سڤیل بۆ قوربانییه‌كانی داوای ده‌كات.

ئه‌مه‌ش سه‌ركه‌وتنێكی گه‌وره‌یه‌ بۆ ناساندنی ئه‌و تاوانانه‌ی دژ به‌ گه‌لی كورد ئه‌نجامدراوه‌, لێره‌وه‌ پیرۆز بایی له‌ قوربانیان و سكاڵاكه‌ران و شایه‌دحاڵه‌كان و له‌ خۆمان ناوه‌ندی چاك"چاودێری كوردۆساید-چاك" و ته‌واوی هه‌ڵسورِاوانی دۆسییه‌كه‌ ده‌كه‌ین,بێشك چاك كارێكی باش و به‌ به‌رهه‌می له‌م په‌یوه‌نده‌دا ئه‌نجامدا له‌ سه‌ره‌تای پرۆسه‌كه‌وه‌, له‌ پاڵ پارتی سۆسیالستی هۆڵه‌ندی و هه‌ردوو داواكاری گشتی فرێد ته‌یفن و مینكس و رِۆژنامه‌نووس ئارنۆڵد و كۆمیته‌ی هه‌ڵه‌بجه‌ و هه‌موو ئه‌وانه‌ی رِۆژێك له‌ رِۆژان ئاماده‌ی دادگاییه‌كه‌ بوون .

ده‌قی برِیاره‌كه‌ به‌ زمانی هۆڵه‌ندی :

Veroordeling Frans van A. voor leveranties TDG aan regime Saddam Hoessein definitief

Den Haag, 30 juni 2009 - De kern van de uitspraak: Van A. heeft grondstoffen voor mosterdgas geleverd aan het regime van Saddam Hoessein. Hij heeft zich schuldig gemaakt aan opzettelijke handelen in strijd met de wet Oorlogsstrafrecht. Hij was dus betrokken bij schending van wetten en gebruiken van de oorlog, met de dood of zwaar lichamelijk letsel als gevolg. De Hoge Raad laat dit oordeel van het hof in stand.

De Hoge Raad oordeelt dat de Nederlandse strafrechter rechtsmacht heeft om deze zaak te berechten.

De verdachte Frans van A. heeft ten tijde van het regime van Saddam Hoessein aan de Iraakse militaire industrie zeer grote hoeveelheden TDG geleverd, een grondstof voor de productie van mosterdgas. Het hiermee gemaakte gifgas is door het Iraakse regime vanaf halverwege de jaren tachtig ingezet tegen strijders en burgers in de oorlog tegen Iran en in een binnenlandse campagne gericht tegen de hoofdzakelijk Koerdische bevolking in het noorden van Irak.

Aan de verdachte is tenlastegelegd dat hij zich heeft schuldig gemaakt aan betrokkenheid bij schending van wetten en gebruiken van de oorlog, met de dood of zwaar lichamelijk letsel als gevolg. Dat was ten tijde van het plegen van de feiten strafbaar gesteld in art. 8 van de Wet Oorlogsstrafrecht (WOS).

De rechtbank ‌s-Gravenhage heeft de verdachte op 23 december 2005 veroordeeld tot vijftien jaar gevangenisstraf (zie LJN AV6353 <http://www.rechtspraak.nl/ljn.asp?ljn=AV6353>). De verdachte en de officier van justitie hebben hoger beroep ingesteld bij het gerechtshof ‌s-Gravenhage. Het hof heeft de verdachte op 9 mei 2007 veroordeeld tot zeventien jaar gevangenisstraf. Het hof heeft de vorderingen tot schadevergoeding die slachtoffers in deze strafprocedure hebben ingesteld niet-ontvankelijk verklaard, omdat deze vorderingen te ingewikkeld zijn voor behandeling in het kader van de strafzaak (zie LJN BA4676 <http://www.rechtspraak.nl/ljn.asp?ljn=BA4676>).

De verdachte heeft beroep in cassatie bij de Hoge Raad ingesteld. De advocaat van de verdachte is mr. G. Spong, advocaat in Amsterdam. In cassatie heeft hij onder meer aangevoerd dat de Nederlandse rechter geen rechtsmacht heeft om over de strafbare feiten van art. 8 WOS te oordelen en dat de inhoud van deze strafbepaling te vaag is. Ook meent hij dat het hof ten onrechte heeft bewezen dat de verdachte de strafbare feiten opzettelijk heeft begaan. Hij klaagt verder over andere onderdelen van het bewijs en over de opgelegde straf.

Volgens de advocaten van de slachtoffers, mr. A.A. Franken en mr. L. Zegveld, advocaten in Amsterdam, heeft het hof de slachtoffers ten onrechte geen schadevergoeding toegekend.

De advocaat-generaal mr. A.J.M. Machielse heeft in zijn conclusie van 18 november 2008 de Hoge Raad geadviseerd de klachten van de verdachte te verwerpen. Hij is van mening dat de klacht van de slachtoffers wel slaagt.

De Hoge Raad laat het oordeel van het hof in stand dat de verdachte zich heeft schuldig gemaakt aan betrokkenheid bij schending van wetten en gebruiken van de oorlog, met de dood of zwaar lichamelijk letsel als gevolg.

De Nederlandse strafrechter heeft rechtsmacht om te oordelen over de in art. 8 WOS bedoelde strafbare feiten. Dit artikel maakt voldoende concreet welke gedragingen strafbaar zijn, zodat deze strafbepaling niet te vaag is, zoals door de verdachte is gesteld.

Het hof heeft bewezenverklaard dat de verdachte opzettelijk de strafbare feiten heeft begaan. De feiten die het hof heeft vastgesteld laten de conclusie toe dat de verdachte met opzet heeft gehandeld.

Op basis van de bewijsmiddelen in het dossier heeft het hof onder meer het volgende vastgesteld:

- de verdachte wist in ieder geval vanaf 1986 dat de door hem geleverde TDG zou dienen voor de productie van gif- of mosterdgas in Irak, welk land in een langdurige oorlog was verwikkeld met Iran en de verdachte wist dat het gifgas gebruikt zou worden in die oorlog;

- de verdachte wist door zijn welbewuste bijdrage aan de productie van mosterdgas in een oorlogvoerend land dat hij gelegenheid en middelen verschafte voor het daadwerkelijk gebruik van dat gas;

- de door de verdachte geleverde TDG is daadwerkelijk gebruikt voor het vervaardigen van mosterdgas, dat verwerkt is in munitie die bij de in de tenlastelegging omschreven aanvallen is gebruikt;

- het regime in Irak was vanaf 1985 voor de productie van mosterdgas geheel afhankelijk van de TDG-leveranties van de verdachte, zodat de voortgezette uitvoering van het beleid van dit regime, dat vanaf 1984 jaarlijks honderden tonnen van dit gifgas in de strijd gebruikte, dus in beslissende mate, zo niet geheel, afhankelijk was van die leveranties.

Ook de overige klachten over het bewijs zijn door de Hoge Raad verworpen, evenals de klacht over de strafoplegging. Omdat de behandeling in cassatie onredelijk lang heeft geduurd wordt de straf verminderd van zeventien jaar tot zestien jaar en zes maanden.

Het hof heeft de vorderingen tot schadevergoeding van de slachtoffers buiten behandeling gelaten omdat zij te ingewikkeld zijn voor behandeling in het kader van de strafzaak. Volgens de Hoge Raad kon het hof dat doen. (De oude wettelijke regeling, die hier nog van toepassing is, liet dat toe, net als de huidige wet). Ook op dit punt blijft de beslissing van het hof dus in stand.

De uitspraak van het hof Den Haag van 9 mei 2007 is definitief geworden, met uitzondering van de opgelegde straf. Die straf is door de Hoge Raad definitief vastgesteld op zestien jaar en zes maanden.

Dit is een samenvatting van de uitspraak van de Hoge Raad van 30 juni 2009. Bij verschil tussen deze samenvatting en de volledige uitspraak is laatstgenoemde bindend.

ده‌قی برِیاره‌كانی پێشوو كه‌ له‌ 23-12-2005 و 9-5-2007 ده‌رچوونه‌ :

<http://zoeken.rechtspraak.nl/resultpage.aspx?snelzoeken=true&searchtype=ljn&ljn=AV6353&u_ljn=AV6353>

<http://zoeken.rechtspraak.nl/resultpage.aspx?snelzoeken=true&searchtype=ljn&ljn=BA4676&u_ljn=BA4676>

بۆ وه‌رگێرِانی ده‌قی برِیاره‌كه‌ بۆ زمانی عه‌ره‌بی :

<http://translate.google.com.sa/?hl=ar&tab=wT#>