كوفارى  هه له بجه  كوفاريكى  وه رزى  سه نته رى  روشنبيرى  هه له بجه ده ريده كات

خاوه‌ن پێداویستى ده‌روونى خوێندنه‌وه‌یه‌كى كۆمه‌لایه‌تى 

 یوسف عوسمان حه‌مه‌د

 بوارى كار كردنى توێژه‌رى ده‌روونى له‌ ره‌هه‌نده‌كانى پێداویستى ژیان كۆمه‌لێك فاكته‌رى سه‌ره‌كى هه‌یه‌ بۆ ده‌ست نیشانكردنى ئه‌م حاله‌تانه‌ :

1- كه‌م ئه‌ندامى كۆمه‌لایه‌تى :
(هه‌لوه‌شاندنه‌وه‌ى خێزان ,له‌ده‌ست دانى كه‌سێكى نزیك , جیابوونه‌وه‌ى دایك و باوك ، شه‌رو هه‌راى ناو ماڵ ،بێبه‌ش بوون له‌ سۆزو خۆشه‌ویستى ، نه‌بونى رێز گرتن ، باوك سالارى ، توند و تیژى دژ به‌منداڵ ، جێنده‌ر دكتاتۆرى ، نه‌بوونى دادپه‌روه‌رى ،زۆرى ژماره‌ى ناو خێزان ،پشت گوىَ خستن ، نازدارى و ده‌لالى ، سۆزى زۆر ، نه‌بوونى به‌هاى كۆمه‌لایه‌تیه‌ ، هاوریىَ لاده‌ر ..........


2- كه‌م ئه‌ندامى ده‌روونى وه‌كو :

{شه‌رمنى , تووره‌یى ، ترسان له‌ نادیار، باوه‌ر به‌خۆنه‌بوون ، قه‌لقى ،گۆشه‌گیرى ،گرێى هه‌ست كردن به‌كه‌مى ، گرێى ئۆدێب ،هه‌لچوونى سلبى ،ده‌م داخستن ، چه‌پاندن , تێر نه‌بوونى پێداویستى رۆژانه‌, شه‌رانگێزى ، دژایه‌تى ، تێكدان ، ئاژاوه‌ گێر، شكاندنه‌وه‌ى به‌رده‌وام ، هه‌ست كردن به‌ فه‌شه‌لى ،گومان بردن به‌ده‌وروبه‌ر، درۆ كردن ، دزیكردن ، نینۆك خواردن ، گرینۆك ، عینادى ، خه‌مۆكى ته‌نگژه‌ى ده‌روونى ، ئۆتیزم ........
3- كه‌مئه‌ندامى به‌ده‌نى ( جه‌سته‌یى ) :

وه‌كو [نارێكى جه‌سته‌یى , نابینا ، نابیست , زیادو كه‌مى هۆرمۆنه‌كانى گه‌شه‌كردن ، ئێسكه‌ نه‌رمه‌ , په‌ككه‌وتنى ده‌ست و قاچ , دڵكونى ، زمان گیران له‌كاتى قسه‌كردندا ، ...]
4- كه‌مئه‌ندامى عه‌قڵى وه‌كو :
{كه‌م ژیرى ، مه‌نگۆلى ، فێربوونى له‌سه‌رخۆ ، میلانخولیا ، به‌ركه‌ف ، عوسابى ،جولانه‌وه‌ى زۆرو نه‌بوونى ته‌ركیز ،لاوازى هه‌سته‌وه‌ره‌كان ,ته‌نگژه‌ى هه‌لچوونه‌كان ....}
هۆكاره‌كانى توره‌بوون به‌ دیدى توێژه‌رى ده‌روونى :
* هۆكارى ناوه‌وه‌. {بیرو بۆچونى خودى , هه‌لچوون ، تێكچوونى سیسته‌مى له‌ش , نه‌خۆشى ...}
**هۆكارى ده‌ره‌كى [كردار ,قسه‌ به‌ هه‌مووشێوه‌ێكه‌وه‌ , ده‌وروبه‌ر.....]
ئه‌ركه‌كانى توێژه‌رى ده‌روونى كۆمه‌له‌ ئه‌ركێكى په‌روه‌رده‌یى و ده‌روونى و پیشه‌یى هه‌یه‌ كه‌ خزمه‌ت به‌ كردارى رێنمایى كردن له‌ قوتابخانه‌ ده‌كات ،له‌و ئه‌ركانه‌ش ئه‌ركى هاریكارى كردنه‌ كه‌ تیادا هه‌وڵ وكۆششى هه‌ریه‌ك له‌ به‌رێوه‌به‌رى قوتابخانه‌ و ده‌سته‌ى مامۆستایان له‌گه‌ڵ رابه‌رى په‌روه‌رده‌یى ده‌رده‌كه‌وێت بۆ به‌جىَ گه‌یاندنى ئه‌و ئه‌ركه‌ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌و ئه‌ركه‌ سوود به‌خش نابێت
وه‌ ئه‌ركه‌كان بریتییه‌ له‌ :1- هاوكارى كردنى ده‌سته‌ى خێزان و گروپى به‌رێوه‌بردنى قوتابخانه‌ له‌ چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌و گرفتى قوتابیان و سوود وه‌رگرتن له‌ رێنومایى و شاره‌زایى یه‌كانى به‌رێوه‌به‌ر و هاوكارى كردنى ده‌سته‌ى مامۆستایان بۆ پێشخستنى كردارى رێنومایى كردن .
2- په‌یوه‌ندى به‌ستن له‌سه‌ر بنه‌ماى دڵنیایى و لێبورده‌یى و هاندان له‌ نێوان قوتابیان و رابه‌رى په‌روه‌رده‌یى تاوه‌كو له‌لایه‌ن قوتابیانه‌وه‌ پشتى پێ ببه‌سترێت و متمانه‌ى پێبكرێت بۆ چاره‌سه‌ركردنى كێشه‌كانیان
3- بایه‌خ دان به‌ هه‌ست و بیرو بۆ چوون و هه‌لچوونى قوتابیان و زانیینى هه‌لوێستیان له‌ به‌رامبه‌ر كێشه‌كانیاندا, وه‌ هه‌وڵدان بۆ چاندنى بروابه‌خۆبوون له‌ ده‌روونیاندا بۆ به‌شدارى كردن له‌ چالاكیه‌كانى قوتابخانه‌ ، وه‌كو چالاكى لێژنه‌ى زانستى و هونه‌ریى و ویژه‌یى و گه‌شت و گوزار چالاكى هه‌مه‌جۆر له‌ قوتابخانه‌دا ...
4- به‌شدارى كردن له‌ سازدانى كۆرو كۆبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ باوانى قوتابیان به‌مه‌به‌ستى به‌ده‌ست هێنانى ئه‌م خالانه‌ى خواره‌وه‌ ،
*شاره‌زابوونى باوان له‌ كێشه‌ى رۆله‌كانیان و ناسینى ژینگه‌و بارودۆخى خێزانى یان له‌ میانه‌ى چاودێرى كردنى ره‌وشتى رۆله‌كانیان له‌ ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ى قوتابخانه‌دا
**هاوكارى كردنى باوان بۆ چاره‌سه‌ر كردنى ئه‌و كێشانه‌ى كه‌ دووچارى رۆله‌كانیان بونه‌ته‌وه‌له‌ میانه‌ى چه‌ند پرسیارێكه‌ ده‌روونى وپه‌روه‌رده‌یى ,وه‌ فێرى ئه‌وه‌بكرێن كه‌ چۆن چاودێریه‌كى باشى رۆله‌كانیان بكه‌ن
***به‌دوا داچوونى جێبه‌جێكردنى ئه‌و خالانه‌ى كه‌ په‌یوه‌ستن به‌ كێشه‌ى قوتابیه‌كان ، كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نى باوان ومامۆستایانه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌
4- به‌شدارى كردن له‌ سازدانى كۆرو كۆبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ باوانى قوتابیان به‌مه‌به‌ستى به‌ده‌ست هێنانى ئه‌م خالانه‌ى خواره‌وه‌ ،
*شاره‌زابوونى باوان له‌ كێشه‌ى رۆله‌كانیان و ناسینى ژینگه‌و بارودۆخه‌ خێزانى یان له‌ میانه‌ى چاودێرى كردنى ره‌وشتى رۆله‌كانیان له‌ ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ى قوتابخانه‌دا
**هاوكارى كردنى باوان بۆ چاره‌سه‌ر كردنى ئه‌و كێشانه‌ى كه‌ دووچارى رۆله‌كانیان بونه‌ته‌وه‌له‌ میانه‌ى چه‌ند پرسیارێكه‌ ده‌روونى وپه‌روه‌رده‌یى ,وه‌ فێرى ئه‌وه‌بكرێن كه‌ چۆن چاودێریه‌كى باشى رۆله‌كانیان بكه‌ن

***به‌دوا داچوونى جێبه‌جێكردنى ئه‌و خالانه‌ى كه‌ په‌یوه‌ستن به‌ كێشه‌ى قوتابیه‌كان ، كه‌ له‌لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نى باوان ومامۆستایانه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌
8 - یارمه‌تى دانى قوتابیان بۆ گه‌شه‌ پێدانى كه‌سایه‌ تیان له‌ هه‌ربوارێك له‌ بواره‌كانى هزرى و وێژدانى و جه‌سته‌یى و له‌میانه‌ى رێنومایى كردنى به‌كۆمه‌لى قوتابیان
9- رێنومایى كردنى خوێندكاران به‌ پابه‌ند بوون به‌ ره‌وشتى به‌رزو به‌هاكان و دوور كه‌وتنه‌وه‌ له‌ نه‌ریت و ره‌فتاری نارێك و نه‌شیاو
10 - گه‌ران به‌دوواى ئه‌و هۆكارو بارو دۆخانه‌ی كه‌ ده‌بنه‌ هۆى دوواكه‌وتنى قوتابى له‌ قوتابخانه‌و نه‌هاتنى , یان دوواكه‌وتنى له‌ هه‌ندىَ وانه‌و رووبه‌روبونه‌وه‌ى هه‌ندىَ كێشه‌دا به‌ئاگادارى ده‌سته‌ى خێزان و كۆمه‌ڵ.
 

كوفارى  هه له بجه  كوفاريكى  وه رزى  سه نته رى  روشنبيرى  هه له بجه ده ريده كات
 
salah-j@hotmail.de  &     salah_188@yahoo.com